Faydalı Bilgiler

Ferritin Nedir?

Birbirinden farklı ola yiyeceklerden sağlanan demir, insanların metabolizmasında son derece önemli bir ihtiyaçtır. Kanda en çok var olan hücre cinsi olan eritrositler veya diğer bir tabirle kırmızı kan hücreleri, doku ve organlar adına büyük ve hayati öneme sahip oksijenin taşınması işlemini yerine getirmektedir. Alyuvarlar şeklinde de bildiğimiz bu hücrelerin, dokulara yeteri kadar oksijen sağlaması durumu ise vücutta bulunan demirin oranıyla direkt olarak ilişkilidir. Ferritin ise vücutta yer alan demirden farklıdır ve mevcut demiri depolama ve salınımını kontrol altında tutan bir çeşit protein kompleksi olmaktadır. Ferritin proteini, vücut hücreleri ve özellikle de hepatosit diye tabir edilen ve karaciğerin yaklaşık olarak %75’lik bölümünü meydana getiren hücrelerde, kemik iliğinde ve bağışıklık sistemi hücrelerinde yer alır. Yiyecekler yardımıyla vücuda giren demirin depolanması ve gerektiği zamanlarda da salınma görevini yerine getiren ferritin, vücudun demir deposu şeklinde de ifade edilebilir. Ferritin nedir sorusunun en net ve en doğru cevap bu şekildedir. Vücuttaki demir oranının ölçümü de ferritin testi uygulanarak tespit edilir. Ferritin düşüklüğü, vücutta yer alan demir deposu düzeyinin düşüklüğünü dile getirirken, ferritin yüksekliği ise demirin çok miktarda depolandığını ifade eder. Normal bir ferritin değeri, yaş ve cinsiyet göz önüne alınarak farklı olsa da genellikle bu değerler erkeklerde 20-500 ml/ng olurken, kadınlarda ise 20-200 ml/ng aralığında olmalıdır. Kadınlarda bahsi geçen değerin düşük olmasının nedeni, her ay düzenli şekilde ortaya çıkan âdet kanamaları olmaktadır. Birçok değişik nedenden kaynaklanan ferritin eksikliği, doktorun tavsiye ettiği tedavi yöntemleri ile kolay bir şekilde ortadan kaldırılabilir.

Ferritin Düşüklüğü Nedir?

Ferritin değeri ne kadar olursa risklidir ve ferritin nasıl yükselir gibi soruların yanıtını vermeden ilk önce ferritin düşüklüğü nedir sorusunu iyi bir şekilde bilmek gerekir. Demirin depolanması ve salınması görevini yerine getiren ferritin protein oranının, normal olması gereken değerlerin altında kalması vücutta bulunan demir depolarının boş olduğunu ifade eder. Halk içinde kansızlık biçiminde de tabir edilen demir eksikliği, ferritin eksikliğinin doğal bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Kırmızı kan hücrelerinin, akciğer üzerinden almış olduğu oksijeni dokulara ulaştırması konusunda önemli bir görevi olan demirin vücutta az oranda bulunması, alyuvar üretimine olumsuz yönde etki eder. Bu durumun ardında da demir eksikliği anemisi meydana gelir.

Ferritin Düşüklüğü Neden Olur?

Kanda bulunması gereken, ferritin oranının normal değerlerin altında kalması veya diğer bir ifadeyle ferritin düşüklüğü, sık sık aşırı çay, kahve tüketimi ve düzensiz beslenme alışkanlıklarına bağlı şekilde ortaya çıkar. Diğer taraftan âdet, gebelik, emzirme dönemleri ve düzensiz beslenme kaynaklı ve demir alımının kısıtlanması da ferritin düşüklüğüne sebep olmaktadır. Ferritin düşüklüğüne neden olan diğer durumlar şöyle sıralanabilir:

-Sık sık doğum yapmak

-Düşük

-Kürtaj

-Erken doğum

-Aşırı pişirilmiş et

-İşlenmiş et ürünlerinin sıklıkla tüketilmesi

-C vitamini eksikliği

-Mide ve bağırsak problemleri

-Kronik hastalıklar

-Kan kaybı

-Gastrointestinal sistemde görülen kanser, polip ve divertikül varlığı

 

Ferritin Düşüklüğünün Bulguları Nelerdir?

Vücutta yer alan demir düzeyinin düşmesine bağlı olarak ferritin seviyesinde de düşme meydana gelir. Kırmızı kan hücrelerindeki ve oksijenin taşınması görevini yerine getiren hemoglobin molekülünün üretimi adına gereken demirin, vücutta yeterli oranda olmamasının ardından kırmızı kan hücrelerinin doku ve organlara taşımış olduğu oksijen oranında da azalma görülür. Bu durumun ardından yeteri milyarda oksijenlenemeyen doku ve organların işleyişinde bozulmalar ortaya çıkar ve bu olay, bazı hastalıklara neden olur. Ferritin düşüklüğü orta miktarda olursa herhangi bir bulgu vermeyebilir. Fakat normal değerlerin altında olması ferritin oranı aşağıda yer alan bulgulara neden olur:

-Hâlsizlik ve yorgunluk

-Uyuşukluk

-Sabahları zor kalkma

-Anksiyete

-İştahsızlık

-Toprak ve kireç yeme isteği

-Baş dönmesi

-Baş ağrısı

-Kulak çınlaması

-Üşüme hissi

-Unutkanlık

-Sinirlilik

-Konsantrasyon bozukluğu

-Kaşıntı

-Saç dökülmesi

-Cilt renginde solgunluk

-Cilt kuruluğu

-Tırnakların kolay kırılması

-Tırnaklarda çizgili görünüm

-Nefes darlığı

-Bacak ağrısı

-Cinsel isteksizlik

-El ve ayak parmaklarında uyuşukluk

-Huzursuz bacak sendromu

Ferritin Düşüklüğünün Tedavisi

Uygulanan laboratuvar tetkikinin ile ardından tespiti yapılan ferritin düşüklüğü, demir eksikliği ve demir depolarındaki düzeyin düşük olduğunu ifade eder. Vücutta yer alan demir oranının ölçülmesi amacıyla uygulanan ferritin testinin ardından ferritin düşüklüğü tespit edilmesi, muhtemel sağlık sorunlarının işaretidir. Bu sebeple ilk olarak demir depolarının boş olmasına neden olan şeylerin araştırması yapılır. Kanamaya sebebiyet veren ülser gibi inflamasyona neden olan rahatsızlıklar veya yoğun şekilde ortaya çıkan âdet kanamalarının kontrol altında tutulması, demir eksikliğinin hızla ortadan kaldırılmasına yardımcı olur. Fakat ferritin düşüklüğü herhangi bir rahatsızlıktan dolayı meydana gelmediyse doktorun tavsiyelerinin ardından, şurup, damla, kapsül gibi değişik formlardaki oral demir takviyesi veya doğrudan damardan demir alınması şeklinde ifade edilen, intravenöz demir kullanımı uygulanabilir. Bazen yalnızca ek ilave demir takviyesi yeterli olmaz ve doktor hastadan diyet yapmasını talep edebilir. Bu diyet genel olarak C ve B12 vitamini yönünden zengin beslenme, mayalı ekmek tüketme, kuru baklagiller, tavuk, balık, kırmızı et, yumurta, yeşillik, susam, pekmez, üzüm,  fındık, fıstık, kayısı ve dut gibi besinlerin daha fazla tüketilmesi olmaktadır.

Ferritin Yüksekliği Nedir?

Ferritin değerin yüksek olursa, vücutta  bulunması gereken orandan daha çok demir mineralinin depolandığı görülür. Vücuttan doğal yöntemlerle atılması sağlanamayan demir, genellikle kan transfüzyonun ardından yükselme gösterir. Demir toksisitesi sebebiyle ciddi organ fonksiyon bozulmaları, kalp ve damar problemleri meydana getirebilen ferritin yüksekliği, dikkat edilmesi gereken önemli bir sağlık problemidir.

Ferritin Yüksekliği Neden Olur?

Ferritin yüksekliği genel olarak iltihaplı rahatsızlıklara, kronik hastalıklara, aşırı alkol tüketme sonucunda ortaya çıkan karaciğer hastalıklarına ve kalıtsal veya sonradan meydana gelen demir metabolizması bozukluğu şeklinde ifade edilen hemokromatoz gibi rahatsızlıklara neden olduğu durumlarda görülür.

Ferritin Yüksekliği Bulguları Nelerdir?

Ferritin yüksekliği bulgularından en çok görülenler şu şekildedir:

-Cinsel isteksizlik

-Çarpıntı

-Hâlsizlik ve yorgunluk

-Karın ve göğüs ağrısı

-Eklem ağrısı

-Cilt renginde koyulaşma

-Kilo kaybı

Ferritin Yüksekliği Tedavisi

İlk olarak, hastanın vücudunda yer alan demir oranının normal değerlerin üstünde olmasına sebep olan durumlar araştırılır. Ferritin düzeyinin yüksek olmasına sebebiyet veren herhangi bir rahatsızlığın olmadığı durumlarda doktor, ilaç tedavisiyle vücutta bulunan demir düzeyinin düşmesini sağlayabilir. Bazen sadece beslenme şeklinin değiştirilmesi, ferritin düzeyinin düşmesi adına yeterli olacaktır. Diğer taraftan doktor, belli bir zaman ile kahve, yeşil çay, kalsiyum anlamında zengin yiyeceklerin tüketilmesini, çinko, magnezyum gibi mineralleri içeren besinleri tavsiye edebilir. Bununla birlikte kan bağışı yapmakta vücutta depolanan demirin azalması açısından önerilen tedavi yöntemlerinden biridir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu